गुरु केदार बराल
१५ कात्तिक २०८३, आइतबार
न्यायालय केवल एउटा संस्था होइन, यो न्यायको आशा बोकेर हिँड्ने लाखौँ नेपाली जनताको अन्तिम भरोसा हो। न्यायाधीशको पद केवल अधिकार र प्रतिष्ठाको प्रतीक होइन, यो निष्पक्षता, इमानदारी र उच्च नैतिक चरित्रको जिम्मेवारी पनि हो।
आज न्यायालय र न्यायिक नेतृत्वमाथि गम्भीर प्रश्नहरू उठिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा ती प्रश्नहरूको निष्पक्ष छानबिन हुनु जति आवश्यक छ, त्यति नै आवश्यक छ–न्यायालयप्रतिको जनविश्वास जोगाउनु।
पदमा रहिरहनु मात्रै सफलता होइन, आवश्यक परेको बेला पद त्यागेर पनि संस्थाको गरिमा जोगाउनु उच्च नैतिक साहस हो।
यदि प्रधानन्यायाधीश वा प्रहरी प्रमुखमाथि उठेका प्रश्नहरूले उनीहरूको पदमा निरन्तरता र संस्थाको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर असर पारेका छन् भने, उनीहरूले नैतिक जिम्मेवारीबारे गम्भीरतापूर्वक सोच्नुपर्छ। आवश्यक परे राजीनामा दिएर निष्पक्ष छानबिनका लागि मार्ग प्रशस्त गर्नु कमजोरी होइन, बरु जिम्मेवार नेतृत्वको परिचय हुन सक्छ।
राजीनामा दिँदैमा कसैले दोष स्वीकार गरेको ठहरिँदैन, न त पदमा बसिरहँदैमा कोही दोषी प्रमाणित हुन्छ। तर सार्वजनिक विश्वास जोगाउन कहिलेकाहीँ व्यक्तिगत पदभन्दा संस्थागत प्रतिष्ठालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने हुन्छ।
आज हामीजस्ता सामान्य नागरिकको प्रश्न यही हो–न्याय खोज्न जाने ठाउँमै विश्वास डगमगाउन थालेपछि जनताले भरोसा कसलाई गर्ने ?
कानुनको शासन भाषणमा होइन, व्यवहारमा देखिनुपर्छ। नैतिकता अरूलाई सिकाउने विषय मात्र होइन, आफूले संकटको घडीमा प्रमाणित गर्ने आदर्श पनि हो।
त्यसैले आजको आवश्यकता पदको मोह होइन, नैतिक साहस हो; शक्तिको प्रदर्शन होइन, जवाफदेहिता हो; र आरोप–प्रत्यारोप होइन, निष्पक्ष छानबिन हो।
किनकि पद अस्थायी हुन्छ, तर व्यक्तिले आफ्नो आचरणबाट संस्थाप्रति निर्माण गरेको विश्वासको प्रभाव लामो समयसम्म रहन्छ।
