चार महिना अघि सम्पन्न निर्वाचनमा जनताले ठूलो आशा र उत्साहका साथ रास्वपालाई विजयी बनाएका थिए। परिवर्तनको सपना देखेका नागरिकहरूले नयाँ सरकारबाट सुशासन, पारदर्शिता र तीव्र विकासको अपेक्षा गरेका थिए। स्वाभाविक रूपमा जनताले सोचे—अब देश उँभो लाग्नेछ, भ्रष्टाचार घट्नेछ र शासनप्रणालीमा नयाँ संस्कार स्थापित हुनेछ। तर समय बित्दै जाँदा त्यो आशा क्रमशः निराशामा बदलिँदै गएको अनुभूति हुन थालेको छ।

विश्वका सफल नेताहरू किन सफल भए ?

इतिहास हेर्दा विश्वका सफल नेताहरू केवल व्यक्तिगत करिश्माले सफल भएका होइनन्। सिंगापुरका लि क्वान यु, दक्षिण कोरियाका पार्क चुंग-ही, चीनका देंग सियाओपिङ वा अन्य सफल राष्ट्रका नेतृत्वकर्ताहरूले सक्षम, इमानदार र दक्ष टोली निर्माण गरेका थिए। उनीहरूले योग्य मन्त्री, अनुभवी प्रशासक र परिणाममुखी संस्थागत नेतृत्व चयन गरे। यही कारण उनीहरूको नेतृत्वमा राष्ट्रले दीर्घकालीन प्रगति गर्न सक्यो।

लि क्वान युको भनाइ अनुसार, “प्रधानमन्त्री एक्लैले राष्ट्रलाई सफल बनाउन सक्दैन; उसलाई सक्षम सहयोगीहरूको बलियो टोली आवश्यक हुन्छ।” यो भनाइ आज नेपालको सन्दर्भमा अत्यन्त सान्दर्भिक देखिन्छ।

नेपालमा समस्या कहाँ छ ?

नेपालमा प्रधानमन्त्रीको व्यक्तित्वभन्दा बढी प्रश्न उहाँसँग काम गर्ने मन्त्री, सचिव र संस्थागत नेतृत्वमाथि उठ्न थालेको छ। सरकार सञ्चालन गर्ने वास्तविक शक्ति मन्त्रीहरू, मुख्य सचिव, सचिवहरू र विभिन्न संस्थाका प्रमुखहरूमा निहित हुन्छ। यदि यही टोली कमजोर, अनुभवहीन वा विवादित निर्णयमा अल्झियो भने प्रधानमन्त्रीको राम्रो इच्छाशक्ति पनि परिणाममा रूपान्तरण हुन सक्दैन।

पर्यटन मन्त्रीले पर्यटन क्षेत्रको सम्भावना अनुसार प्रभावकारी काम गर्न सकेको देखिँदैन। नेपाल जस्तो पर्यटनमा असीम सम्भावना भएको देशमा पर्यटन मन्त्रालयले स्पष्ट नीति, अन्तर्राष्ट्रिय प्रचार र पूर्वाधार विकासमा अपेक्षित गति दिन सकेको छैन। अन्य मन्त्रीहरूको कार्यसम्पादन पनि जनअपेक्षाअनुसार प्रभावकारी देखिएको छैन।

अर्थ मन्त्रालयको अवस्था झन् चिन्ताजनक छ। विज्ञको रूपमा ल्याइएका व्यक्तिहरूबाट जनताले आर्थिक सुधार, पारदर्शिता र दीर्घकालीन योजना अपेक्षा गरेका थिए। तर यदि त्यही स्थानबाट विवादास्पद वा गलत कार्यहरू भइरहेका छन् भने यसले सरकारको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउँछ।

सचिवालयको विवाद र जनताको निराशा

सांसदलाई सचिवालयमा राख्ने विषयमा देखिएको हतार र ढोंगपूर्ण शैलीले पनि जनताको मनमा असन्तुष्टि बढाएको छ। नयाँ राजनीतिक संस्कारको अपेक्षा गरेका नागरिकहरूले पुरानै शैली, शक्ति संरक्षण र आसेपासे संस्कृतिको पुनरावृत्ति देख्न थालेका छन्। जनताले रास्वपालाई आकर्षणका साथ समर्थन गरेका थिए, किनकि उनीहरूले पुरानो राजनीतिक प्रवृत्तिबाट मुक्त शासनको आशा गरेका थिए। तर त्यो जनभावना नेतृत्वले पूर्ण रूपमा बुझ्न सकेको जस्तो देखिँदैन।

जिवि राई कहाँ छन् ?

सरकारका केही प्रमुख जिम्मेवार व्यक्तिहरूको भूमिका र उपस्थितिबारे पनि जनतामा प्रश्न उठ्न थालेका छन्। जिविराई अहिलेसम्म कहाँ छन्? उहाँको स्पष्ट भूमिका, जिम्मेवारी र योगदानबारे जनताले जानकारी पाउन चाहन्छन्। लोकतान्त्रिक शासनमा जनताले प्रश्न उठाउनु स्वाभाविक हो, र नेतृत्वले त्यसको स्पष्ट उत्तर दिन सक्नुपर्छ।

अब सफलता गाह्रो किन देखिन्छ ?

सरकारले समयमै आफ्ना कमजोरी सुधार्न सकेन भने जनताको विश्वास पुनः प्राप्त गर्न कठिन हुनेछ। सफल राष्ट्रहरूमा नेतृत्वले आलोचनालाई अवसरको रूपमा लिन्छ, गल्ती स्वीकार्छ र तुरुन्त सुधार गर्छ। तर यदि आलोचनालाई बेवास्ता गरियो, जनभावना नबुझियो र पुरानै राजनीतिक शैली दोहोरियो भने यो सरकारको आयु मात्र होइन, यसको राजनीतिक भविष्य पनि संकटमा पर्न सक्छ।

जनताले परिवर्तनको नाममा सरकार रोजेका हुन्, पुरानै प्रवृत्ति दोहोरिएको हेर्न होइन। यदि सरकार अझै पनि जनताको आशा, अपेक्षा र असन्तुष्टिलाई गम्भीर रूपमा लिन तयार भएन भने अब सफलता प्राप्त गर्नु गाह्रो मात्र होइन, असम्भवजस्तै देखिन थालेको छ।