गुरु केदार बराल
१८ जेठ २०८३, सोमबार
सीमा कुनै पनि राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय सुरक्षा र अस्तित्वसँग जोडिएको संवेदनशील विषय हो। नेपाल भौगोलिक रूपमा दुई विशाल राष्ट्र भारत र चीनको बीचमा अवस्थित छ। दक्षिण, पूर्व र पश्चिमतर्फ भारत तथा उत्तरतर्फ चीनसँग सीमा जोडिएको हाम्रो देशको सुरक्षा, कूटनीति र राष्ट्रिय हितका विषयमा सधैं गम्भीर रहनुपर्ने आवश्यकता छ।
विश्वका धेरै राष्ट्रहरूले आफ्नो सीमाको सुरक्षाका लागि पर्खाल, बार र कडा सुरक्षा व्यवस्था अपनाएका छन्। नेपालको अवस्था भने फरक छ। विशेषगरी भारतसँगको खुला सीमाले ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र आर्थिक सम्बन्धलाई सहज बनाएको भए पनि यसले विभिन्न चुनौतीहरू पनि सिर्जना गरेको छ। त्यसैले सीमासम्बन्धी विषयमा सतर्कता, अध्ययन र जिम्मेवार संवाद आवश्यक छ।
सीमा क्षेत्रका नागरिकले उठाएका गुनासा, समस्या र अनुभवलाई राज्यले गम्भीरतापूर्वक सुन्नुपर्छ। सीमाको वास्तविक अवस्था त्यहाँ बस्ने नागरिकले नै सबैभन्दा नजिकबाट देखेका हुन्छन्। उनीहरूको आवाजलाई बेवास्ता गरेर समस्याको दीर्घकालीन समाधान सम्भव हुँदैन।
यस्ता राष्ट्रिय महत्वका विषयमा नाराबाजी, जुलुस, उत्तेजना वा राजनीतिक लाभ–हानिको हिसाबभन्दा माथि उठ्न आवश्यक छ। सीमा विवादको समाधान भावनात्मक अभिव्यक्तिबाट होइन, तथ्य, प्रमाण, इतिहास र कूटनीतिक वार्ताबाट खोजिनुपर्छ। प्रधानमन्त्रीले सीमा समस्यालाई टेबल–टक अर्थात् संवाद र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नु परिपक्व र व्यवहारिक सोचको परिचायक हो।
राष्ट्रको हितका विषयमा सबै राजनीतिक दल, नागरिक समाज र सरोकारवाला पक्षहरू एकजुट हुनुपर्छ। सीमा जोगाउने काम केवल सरकारको मात्र होइन, सम्पूर्ण नेपालीको साझा दायित्व हो। तर त्यो दायित्व पूरा गर्ने माध्यम विवेक, संयम, तथ्य र कूटनीति हुनुपर्छ।
राष्ट्रको सीमा जोगाउने शक्ति नाराभन्दा ठूलो हुन्छ, र त्यो शक्ति हो—सत्य, संवाद र राष्ट्रिय एकता।
.jpg)
