गुरु केदार बराल
२९ असार २०८३, सोमबार
नेपाल केवल हिमालहरूको देश मात्र होइन, यो हजारौँ वर्ष पुरानो सभ्यता, ऋषिमुनिहरूको तपोभूमि, देवस्थल र पवित्र तीर्थहरूको भूमि हो। यहाँ रहेका प्राचीन मन्दिर, शक्तिपीठ, गुफा, आश्रम र तीर्थस्थलहरूले हाम्रो इतिहास, संस्कृति र आध्यात्मिक परम्परालाई आजसम्म जीवन्त राखेका छन्।
तर आजको विडम्बना के हो भने, नेपालका धेरै प्राचीन तीर्थस्थलहरूको वास्तविक इतिहास, महात्म्य र आध्यात्मिक महत्त्वबारे धेरै मानिसलाई जानकारी नै छैन। समयक्रमसँगै यस्ता अमूल्य सम्पदाहरू ओझेलमा पर्दै गएका छन्। विकासका कुरा धेरै भए पनि धेरै ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थलहरू अझै संरक्षण, अध्ययन, अनुसन्धान र आवश्यक पूर्वाधारबाट कोसौँ टाढा छन्।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा राज्य, सम्बन्धित निकाय, स्थानीय तह र मन्दिर व्यवस्थापन सबैको समान जिम्मेवारी हुन्छ। आवश्यक संरक्षण, अनुसन्धान र दूरदृष्टिको अभावमा कतिपय तीर्थस्थलहरूको मौलिक इतिहास र पहिचान क्रमशः हराउँदै गएको अनुभव गर्न सकिन्छ। यसले भावी पुस्तालाई आफ्नै सभ्यता र गौरवशाली इतिहासबाट टाढा बनाइरहेको छ।
नेपालका प्राचीन तीर्थस्थलहरू कुनै सामान्य स्थान होइनन्। यी हाम्रो सभ्यता, संस्कृति, आस्था, दर्शन र आध्यात्मिक चेतनाका अमूल्य धरोहर हुन्। यिनको संरक्षण, संवर्द्धन, अध्ययन र धार्मिक पर्यटनको विकास गर्नु आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो।
यदि आजैदेखि हामीले आफ्ना पवित्र तीर्थस्थलहरूको वास्तविक इतिहास खोज्ने, संरक्षण गर्ने र विश्वसामु चिनाउने अभियान सुरु गर्न सकेनौँ भने भोलिका पुस्ताले आफ्नै गौरवशाली सम्पदालाई केवल कथामा मात्र सीमित देख्ने अवस्था आउन सक्छ।
आउनुहोस्, राजनीति भन्दा माथि उठेर राष्ट्र, धर्म, संस्कृति र इतिहासको संरक्षणमा एकजुट बनौँ। यही नै नेपालप्रतिको सच्चा श्रद्धा र भावी पुस्ताप्रतिको हाम्रो दायित्व हो।
