गुरु केदार बराल
२९ वैशाख २०८३, मङ्गलबार
नेपालको प्राचीन तान्त्रिक तथा धार्मिक परम्परामा माँ बज्रयोगिनीलाई अत्यन्त शक्तिशाली देवीका रूपमा मानिन्छ। विशेष गरी काठमाडौं उपत्यकाको साँखुस्थित बज्रयोगिनी मन्दिर हिन्दु र बौद्ध दुवै परम्पराको साझा आस्थाको केन्द्र हो। “बज्र” अर्थात् अटल शक्ति र “योगिनी” अर्थात् दिव्य साधनामा सिद्ध स्त्रीशक्ति — यी दुई शब्द मिलेर बनेको “बज्रयोगिनी” नामले नै देवीको स्वरूप प्रकट गर्छ।
कथाअनुसार प्राचीन कालमा यस क्षेत्रमा दिव्य ज्योति प्रकट भएको थियो। पछि तान्त्रिक सिद्धहरू र स्थानीय जनताले त्यस स्थानमा देवीको शक्तिपीठ स्थापना गरे। बौद्ध वज्रयान परम्परामा बज्रयोगिनीलाई ज्ञान, चेतना र मुक्ति दिने आदिशक्तिका रूपमा पूजा गरिन्छ भने हिन्दु तन्त्रमार्गमा उहाँलाई शक्तिस्वरूपिणी भगवती मानिन्छ।
माँ बज्रयोगिनीको शक्ति केवल बाहिरी चमत्कारमा सीमित छैन भन्ने विश्वास गरिन्छ। उहाँले साधकलाई आत्मबल, निडरता, मानसिक स्पष्टता र आध्यात्मिक जागरण दिने शक्ति प्रदान गर्नुहुन्छ भन्ने आस्था छ। कठिन समय, भय, नकारात्मक ऊर्जा वा मानसिक अशान्तिमा देवीको स्मरण गर्दा साहस र स्थिरता प्राप्त हुने विश्वास भक्तजनमा गहिरो छ। त्यसैले धेरै मानिसहरू विशेष मनोकामना, साधना वा जीवनको सङ्कटको समयमा बज्रयोगिनी माताको दर्शन गर्न पुग्छन्।
तान्त्रिक परम्परामा बज्रयोगिनीलाई अत्यन्त जागृत देवी मानिन्छ। तर उहाँको पूजा केवल डर वा चमत्कारका लागि नभई आत्मशुद्धि, अनुशासन र सकारात्मक चेतनाका लागि गरिनुपर्ने मान्यता छ। सच्चा भक्ति, शुद्ध मन र संयमित आचरणलाई नै देवीप्रतिको वास्तविक श्रद्धा मानिन्छ।
बज्रयोगिनीलाई मान्ने तरिकामा श्रद्धा र पवित्रता सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। बिहान स्नान गरी स्वच्छ वस्त्र लगाएर दीप, धूप, फूल र अक्षता चढाई पूजा गर्ने परम्परा छ। “जय माँ बज्रयोगिनी” भनेर स्मरण गर्नु, ध्यान गर्नु, मन्दिर दर्शन गर्नु तथा सत्य, करुणा र सदाचारको बाटोमा हिँड्नु नै देवीको वास्तविक आराधना मानिन्छ। धेरै साधकहरूले विशेष तिथिमा मन्त्र जप र ध्यान पनि गर्ने गर्छन्।
माँ बज्रयोगिनी शक्ति, चेतना र नारी दिव्य ऊर्जाको प्रतीक हुन्। उहाँको आस्था केवल धर्मसँग मात्र नभई आत्मविश्वास, साधना र भित्री जागरणसँग पनि जोडिएको छ। त्यसैले आज पनि हजारौँ भक्तजन श्रद्धापूर्वक “जय माँ बज्रयोगिनी” भन्दै माताको कृपा प्राप्त गर्ने विश्वास राख्छन्।
.webp)
.jpg)
